BỆNH TRÙNG MỎ NEO

(Lernaeosis)

Trùng mỏ neo phân bố hầu như khắp thế giới. Trên tất các loài cá nuôi và tự nhiên. Tỷ lệ cảm nhiễm ký sinh trùng tương đối cao, nhất là cá mè hoa và cá vẩy mềm. Ở nhiều vùng nước ngọt trùng ký sinh từ cá con đến cá lớn. Do kích thước trùng lớn, nhìn thấy rõ bằng mắt thường, nên dễ nhận ra bệnh. Bệnh phát triển vào cuối xuân, đầu hạ. Nhưng ở nước ta hầu như có thể gặp trùng mỏ neo quanh năm. Tỷ lệ cảm nhiễm ký sinh trùng tương đối cao, nhất là cá mè hoa và cá vẩy mềm. Ở nhiều vùng nước ngọt trùng ký sinh từ cá con đến cá lớn.

DẤU HIỆU

• Trùng dùng móc đâm sâu vào thân cá, vào các gốc vây, hốc mắt cá làm thành những vết thương xưng tấy đỏ, chảy máu. Xung quanh vết thương thường có nấm thủy mi phát triển và vi trùng trong nước có điều kiện xâm nhập làm bệnh thêm trầm trọng. Đầu trùng đâm sâu thủng bụng cá, gây hiện tượng loét thối làm chết cá. 
• Trên thân một cá mè hoa 15cm có khi đến hàng trăm trùng bám. Do kích thước trùng lớn, nhìn thấy rõ bằng mắt thường, nên dễ nhận ra bệnh.

HÌNH ẢNH MINH HỌA

Cá bị trùng mỏ neo bám

NGUYÊN NHÂN

• Trùng gây bệnh là Trùng mỏ neo (Lernaea), là ký sinh trùng tương đối phổ biến và rất nguy hiểm đối với nhiều loài cá. 

• Trùng dùng móc bám cắm sâu vào thân, vây, hốc mắt… của cá, gây bệnh hàng loạt cho cá, tỷ lệ tử vong khá cao, làm chết rất nhiều cá giống.

PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH

1. Phòng bệnh

• Dùng vôi tẩy ao số lượng 800 -1000 kg/ha. Những vùng không bị ảnh hưởng của đất phèn thì nên kết hợp phơi đáy ao 3 – 5 ngày để diệt trứng và ấu trùng Lernaea trước khi ương nuôi cá.

2.Trị bệnh

• Dùng lá xoan bón xuống ao với số lượng 0,3 – 0,5 kg/m3 nước. Chú ý: sau 3 – 4 ngày đầu lá xoan phân hủy mạnh, nước thiếu oxy, cá thường nổi đầu. Hiện tượng này từ ngày thứ 5 trở đi giảm dần. Cách này là cách có kết quả tốt hơn cả, tỉ lệ diệt trùng khoảng 80 – 90%
• Dùng phân chuồng ủ bón lượng tăng gấp 2 – 3 lần làm thay đổi môi trường sống đột ngột, Lernaea sẽ chết và thoái hóa. Ví dụ: 100m2 ao thường bón 70 kg trong tuần. Khi cá bệnh mỏ neo thì bón 140 – 210 kg cho 100m2 . Mức nước ao sâu trung bình là 1 m. 
• Hiện nay trong một số tài liệu nước ngoài có khuyến cáo sử dung một loại hoá chất có tên gọi là dimilin, có khả năng diệt giáp xác dựa vào khả năng ức chế quá trình hình thành vỏ chitin của nhóm này. Chất này có ưu điểm là an toàn hơn những nhóm thuốc diệt giáp xác đã từng được sử dụng.